De Vergulde Tong
Specerijenbibliotheek
De smaakmakers achter sambal en de keukens van Indonesië en Suriname. Ontdek hoe 30 specerijen, kruiden, bladeren en traditionele smaakmakers smaken en worden gebruikt.

01
Asam Gelugur (gelugur)
Gebruik
Gedroogde schijven worden meegekookt in visgerechten, curry’s en stoofgerechten.
Past goed bij
Vissambals • curry’s • stoofgerechten
Goed om te weten: Asam Gelugur wordt vaak verward met Asam Jawa, maar het zijn verschillende vruchten.
02
Asam Jawa (tamarinde)
Gebruik
Het vruchtvlees of de pasta geeft sambals, sauzen en stoofgerechten een ronde zuurheid.
Past goed bij
Sambal Badjak • Sambal Goreng • marinades
Keukentip: Asam Jawa betekent letterlijk Javaans zuur.

03
Bunga Lawang (steranijs)
Gebruik
Wordt meestal heel meegekookt in stoofgerechten, bouillons en kruidige sauzen.
Past goed bij
Rendang • stoofgerechten • bouillons
Bijzonder detail: De stervormige specerij is de gedroogde vrucht van een boom.

04
Cengkeh (kruidnagel)
Gebruik
Spaarzaam gebruiken in boemboes, stoofgerechten en specerijenmengsels.
Past goed bij
Rendang • stoofgerechten • masala

05
Daun Jeruk (limoenblad)
Gebruik
Kneus, snijd fijn of kook de bladeren heel mee in sambals, curry’s en boemboes.
Past goed bij
Sambal Matah • Sambal Badjak • curry’s
Goed om te weten: Geeft een uitgesproken limoengeur zonder sap of rasp.

06
Daun Pandan (pandanblad)
Gebruik
Wordt meegekookt met rijst, kokosmelk, siropen en desserts.
Past goed bij
Kokosgerechten • kleefrijst • zoete bereidingen
Keukentip: Pandan wordt vaak in een knoop gelegd en later verwijderd.

07
Daun Salam (Indonesisch salamblad)
Gebruik
Wordt heel meegekookt in stoofgerechten, rijst en boemboes.
Past goed bij
Rendang • nasi • boemboes
Bijzonder detail: Daun Salam is geen Europees laurierblad.

08
Fenegriek
Gebruik
De zaden worden geroosterd of gemalen gebruikt in masala en curry’s.
Past goed bij
Masala • curry’s • Surinaamse sambals

09
Fuli (foelie)
Gebruik
Spaarzaam gebruiken in boemboes, stoofgerechten en mengsels.
Past goed bij
Rendang • stoofgerechten • kruidenmengsels
Goed om te weten: Foelie is het vlies rond de nootmuskaat.

10
Gula Jawa (Javaanse palmsuiker)
Gebruik
Brengt sambals, sauzen en stoofgerechten in balans.
Past goed bij
Sambal Badjak • ketjapsauzen • stoofgerechten
Keukentip: Wordt vaak als donkere schijf of cilinder verkocht.

11
Djahe (gember)
Gebruik
Geraspte of gesneden gember gaat in boemboes, marinades en stoofgerechten.
Past goed bij
Boemboes • marinades • soto
Bijzonder detail: Verse gember smaakt frisser dan gemberpoeder.

12
Djinten (komijnzaad)
Gebruik
Vaak eerst roosteren en daarna malen voor masala, curry’s en boemboes.
Past goed bij
Masala • curry’s • stoofgerechten

13
Kapulaga (kardemom)
Gebruik
Gebruik spaarzaam in boemboes, stoofgerechten en kruidige dranken.
Past goed bij
Rendang • boemboes • stoofgerechten
Goed om te weten: Kardemom wordt door zijn geur ook in parfums gebruikt.

14
Kayu Manis (kaneel)
Gebruik
Als stokje meekoken of gemalen toevoegen aan stoofgerechten en mengsels.
Past goed bij
Rendang • stoofgerechten • masala
Keukentip: Kaneel wordt gemaakt van de gedroogde binnenbast van de kaneelboom.

15
Kemangi (citroenbasilicum)
Gebruik
Rauw of vlak voor serveren toevoegen zodat het aroma behouden blijft.
Past goed bij
Sambal Matah • gegrilde vis • kip
16
Kemiri (kemirinoot)
Gebruik
Roosteren en fijnmalen als smaakmaker en natuurlijke binder.
Past goed bij
Sambal Kemiri • boemboes • stoofgerechten
Goed om te weten: Kemiri heet ook candlenut en moet altijd worden verhit.

17
Kencur
Gebruik
Fijngemalen gebruiken in sambals, boemboes en kruidenmengsels.
Past goed bij
Sambal Kencur • boemboes • sauzen
Keukentip: Kencur lijkt op gember maar ruikt veel aardser.
18
Kerrie (kerriepoeder)
Gebruik
Een mengsel voor Surinaamse curry’s, marinades en sambals.
Past goed bij
Surinaamse sambals • curry’s • marinades
Bijzonder detail: Kerrie is geen afzonderlijke specerij.

19
Ketumbar (korianderzaad)
Gebruik
Roosteren en malen voor boemboes, masala en marinades.
Past goed bij
Boemboes • masala • marinades

20
Kunyit (kurkuma)
Gebruik
Vers of gemalen gebruiken in boemboes, curry’s en rijstgerechten.
Past goed bij
Nasi Kuning • boemboes • curry’s
Goed om te weten: Kurkuma kleurt handen en snijplanken sterk geel.

21
Lengkuas (laos)
Gebruik
In plakjes meekoken of fijnmalen in boemboes en stoofgerechten.
Past goed bij
Sambal Badjak • rendang • soto
Keukentip: Laos is steviger en kruidiger dan gember.

22
Masala (Surinaamse masala)
Gebruik
Specerijenmengsel voor Surinaamse curry’s, marinades en sambals.
Past goed bij
Surinaamse sambals • kip • curry’s
Bijzonder detail: Iedere producent gebruikt een eigen samenstelling.

23
Merica Hitam (zwarte peper)
Gebruik
Geeft sambals, boemboes en marinades extra pit en diepgang.
Past goed bij
Sambals • marinades • stoofgerechten

24
Merica Putih (witte peper)
Gebruik
Voor sambals, boemboes, soepen en lichte sauzen.
Past goed bij
Sambal Oelek • boemboes • soepen
Goed om te weten: De schil van rijpe peperbessen wordt verwijderd.
25
Mosterdzaad
Gebruik
Kort in olie verhitten tot de zaadjes beginnen te springen.
Past goed bij
Surinaamse sambals • masala • atjar
Keukentip: Het springen toont dat de aroma’s vrijkomen.

26
Pala (nootmuskaat)
Gebruik
Spaarzaam raspen of malen in boemboes en stoofgerechten.
Past goed bij
Sambal Badjak • rendang • boemboes
Bijzonder detail: Nootmuskaat en foelie komen van dezelfde vrucht.
27
Piment (allspice)
Gebruik
Voor Surinaamse marinades, stoofgerechten en enkele sambals.
Past goed bij
Surinaamse sambals • marinades • stoofgerechten

28
Sereh (citroengras)
Gebruik
Het zachte witte deel kneuzen of fijnsnijden voor sambals en boemboes.
Past goed bij
Sambal Matah • Sambal Badjak • marinades
Goed om te weten: Sereh ruikt naar citroen maar is geen citrusvrucht.

29
Terasi (garnalenpasta)
Gebruik
Eerst roosteren of kort bakken en daarna aan sambals toevoegen.
Past goed bij
Sambal Terasi • Sambal Badjak • boemboes
Keukentip: Fermentatie geeft terasi zijn diepe umamismaak.
Foto’s: Wikimedia Commons. Bron- en licentiegegevens staan op de bijbehorende Commons-bestandspagina’s.