De Vergulde Tong

Specerijenbibliotheek

De smaakmakers achter sambal en de keukens van Indonesië en Suriname. Ontdek hoe 30 specerijen, kruiden, bladeren en traditionele smaakmakers smaken en worden gebruikt.

Asam Gelugur (gelugur)

01

Asam Gelugur (gelugur)

Smaak: Friszuur • mild fruitig • licht rokerig

Gebruik
Gedroogde schijven worden meegekookt in visgerechten, curry’s en stoofgerechten.

Past goed bij
Vissambals • curry’s • stoofgerechten

Goed om te weten: Asam Gelugur wordt vaak verward met Asam Jawa, maar het zijn verschillende vruchten.

Asam Jawa (tamarinde)

02

Asam Jawa (tamarinde)

Smaak: Friszuur • fruitig • licht zoet

Gebruik
Het vruchtvlees of de pasta geeft sambals, sauzen en stoofgerechten een ronde zuurheid.

Past goed bij
Sambal Badjak • Sambal Goreng • marinades

Keukentip: Asam Jawa betekent letterlijk Javaans zuur.

Bunga Lawang (steranijs)

03

Bunga Lawang (steranijs)

Smaak: Zoet • warm • anijsachtig

Gebruik
Wordt meestal heel meegekookt in stoofgerechten, bouillons en kruidige sauzen.

Past goed bij
Rendang • stoofgerechten • bouillons

Bijzonder detail: De stervormige specerij is de gedroogde vrucht van een boom.

Cengkeh (kruidnagel)

04

Cengkeh (kruidnagel)

Smaak: Warm • krachtig • zoet • scherp

Gebruik
Spaarzaam gebruiken in boemboes, stoofgerechten en specerijenmengsels.

Past goed bij
Rendang • stoofgerechten • masala

Daun Jeruk (limoenblad)

05

Daun Jeruk (limoenblad)

Smaak: Fris • citrusachtig • intens aromatisch

Gebruik
Kneus, snijd fijn of kook de bladeren heel mee in sambals, curry’s en boemboes.

Past goed bij
Sambal Matah • Sambal Badjak • curry’s

Goed om te weten: Geeft een uitgesproken limoengeur zonder sap of rasp.

Daun Pandan (pandanblad)

06

Daun Pandan (pandanblad)

Smaak: Zoet • bloemig • licht nootachtig

Gebruik
Wordt meegekookt met rijst, kokosmelk, siropen en desserts.

Past goed bij
Kokosgerechten • kleefrijst • zoete bereidingen

Keukentip: Pandan wordt vaak in een knoop gelegd en later verwijderd.

Daun Salam (Indonesisch salamblad)

07

Daun Salam (Indonesisch salamblad)

Smaak: Kruidig • mild • licht citrusachtig

Gebruik
Wordt heel meegekookt in stoofgerechten, rijst en boemboes.

Past goed bij
Rendang • nasi • boemboes

Bijzonder detail: Daun Salam is geen Europees laurierblad.

Fenegriek

08

Fenegriek

Smaak: Kruidig • licht bitter • warm

Gebruik
De zaden worden geroosterd of gemalen gebruikt in masala en curry’s.

Past goed bij
Masala • curry’s • Surinaamse sambals

Fuli (foelie)

09

Fuli (foelie)

Smaak: Warm • aromatisch • verfijnd kruidig

Gebruik
Spaarzaam gebruiken in boemboes, stoofgerechten en mengsels.

Past goed bij
Rendang • stoofgerechten • kruidenmengsels

Goed om te weten: Foelie is het vlies rond de nootmuskaat.

Gula Jawa (Javaanse palmsuiker)

10

Gula Jawa (Javaanse palmsuiker)

Smaak: Diep zoet • karamelachtig • licht rokerig

Gebruik
Brengt sambals, sauzen en stoofgerechten in balans.

Past goed bij
Sambal Badjak • ketjapsauzen • stoofgerechten

Keukentip: Wordt vaak als donkere schijf of cilinder verkocht.

Djahe (gember)

11

Djahe (gember)

Smaak: Fris • warm • citrusachtig • scherp

Gebruik
Geraspte of gesneden gember gaat in boemboes, marinades en stoofgerechten.

Past goed bij
Boemboes • marinades • soto

Bijzonder detail: Verse gember smaakt frisser dan gemberpoeder.

Djinten (komijnzaad)

12

Djinten (komijnzaad)

Smaak: Warm • aards • licht nootachtig

Gebruik
Vaak eerst roosteren en daarna malen voor masala, curry’s en boemboes.

Past goed bij
Masala • curry’s • stoofgerechten

Kapulaga (kardemom)

13

Kapulaga (kardemom)

Smaak: Fris • kruidig • citrusachtig • licht zoet

Gebruik
Gebruik spaarzaam in boemboes, stoofgerechten en kruidige dranken.

Past goed bij
Rendang • boemboes • stoofgerechten

Goed om te weten: Kardemom wordt door zijn geur ook in parfums gebruikt.

Kayu Manis (kaneel)

14

Kayu Manis (kaneel)

Smaak: Warm • zoet • houtachtig

Gebruik
Als stokje meekoken of gemalen toevoegen aan stoofgerechten en mengsels.

Past goed bij
Rendang • stoofgerechten • masala

Keukentip: Kaneel wordt gemaakt van de gedroogde binnenbast van de kaneelboom.

Kemangi (citroenbasilicum)

15

Kemangi (citroenbasilicum)

Smaak: Fris • kruidig • citrusachtig • anijsachtig

Gebruik
Rauw of vlak voor serveren toevoegen zodat het aroma behouden blijft.

Past goed bij
Sambal Matah • gegrilde vis • kip

Kemiri (kemirinoot)

16

Kemiri (kemirinoot)

Smaak: Romig • nootachtig • mild

Gebruik
Roosteren en fijnmalen als smaakmaker en natuurlijke binder.

Past goed bij
Sambal Kemiri • boemboes • stoofgerechten

Goed om te weten: Kemiri heet ook candlenut en moet altijd worden verhit.

Kencur

17

Kencur

Smaak: Aards • warm • kamferachtig • peperig

Gebruik
Fijngemalen gebruiken in sambals, boemboes en kruidenmengsels.

Past goed bij
Sambal Kencur • boemboes • sauzen

Keukentip: Kencur lijkt op gember maar ruikt veel aardser.

Kerrie (kerriepoeder)

18

Kerrie (kerriepoeder)

Smaak: Warm • kruidig • aromatisch

Gebruik
Een mengsel voor Surinaamse curry’s, marinades en sambals.

Past goed bij
Surinaamse sambals • curry’s • marinades

Bijzonder detail: Kerrie is geen afzonderlijke specerij.

Ketumbar (korianderzaad)

19

Ketumbar (korianderzaad)

Smaak: Warm • citrusachtig • licht nootachtig

Gebruik
Roosteren en malen voor boemboes, masala en marinades.

Past goed bij
Boemboes • masala • marinades

Kunyit (kurkuma)

20

Kunyit (kurkuma)

Smaak: Aards • warm • licht bitter

Gebruik
Vers of gemalen gebruiken in boemboes, curry’s en rijstgerechten.

Past goed bij
Nasi Kuning • boemboes • curry’s

Goed om te weten: Kurkuma kleurt handen en snijplanken sterk geel.

Lengkuas (laos)

21

Lengkuas (laos)

Smaak: Fris • kruidig • citrusachtig • peperig

Gebruik
In plakjes meekoken of fijnmalen in boemboes en stoofgerechten.

Past goed bij
Sambal Badjak • rendang • soto

Keukentip: Laos is steviger en kruidiger dan gember.

Masala (Surinaamse masala)

22

Masala (Surinaamse masala)

Smaak: Warm • kruidig • aromatisch

Gebruik
Specerijenmengsel voor Surinaamse curry’s, marinades en sambals.

Past goed bij
Surinaamse sambals • kip • curry’s

Bijzonder detail: Iedere producent gebruikt een eigen samenstelling.

Merica Hitam (zwarte peper)

23

Merica Hitam (zwarte peper)

Smaak: Krachtig • warm • pittig

Gebruik
Geeft sambals, boemboes en marinades extra pit en diepgang.

Past goed bij
Sambals • marinades • stoofgerechten

Merica Putih (witte peper)

24

Merica Putih (witte peper)

Smaak: Pittig • warm • aards

Gebruik
Voor sambals, boemboes, soepen en lichte sauzen.

Past goed bij
Sambal Oelek • boemboes • soepen

Goed om te weten: De schil van rijpe peperbessen wordt verwijderd.

Mosterdzaad

25

Mosterdzaad

Smaak: Nootachtig • kruidig • scherp

Gebruik
Kort in olie verhitten tot de zaadjes beginnen te springen.

Past goed bij
Surinaamse sambals • masala • atjar

Keukentip: Het springen toont dat de aroma’s vrijkomen.

Pala (nootmuskaat)

26

Pala (nootmuskaat)

Smaak: Warm • zoet • aromatisch

Gebruik
Spaarzaam raspen of malen in boemboes en stoofgerechten.

Past goed bij
Sambal Badjak • rendang • boemboes

Bijzonder detail: Nootmuskaat en foelie komen van dezelfde vrucht.

Piment (allspice)

27

Piment (allspice)

Smaak: Warm, kruidig en aromatisch. De smaak doet denken aan een combinatie van kaneel, kruidnagel, nootmuskaat en zwarte peper.

Gebruik
Voor Surinaamse marinades, stoofgerechten en enkele sambals.

Past goed bij
Surinaamse sambals • marinades • stoofgerechten

Sereh (citroengras)

28

Sereh (citroengras)

Smaak: Fris • citrusachtig • aromatisch

Gebruik
Het zachte witte deel kneuzen of fijnsnijden voor sambals en boemboes.

Past goed bij
Sambal Matah • Sambal Badjak • marinades

Goed om te weten: Sereh ruikt naar citroen maar is geen citrusvrucht.

Terasi (garnalenpasta)

29

Terasi (garnalenpasta)

Smaak: Zeer hartig • zout • umami

Gebruik
Eerst roosteren of kort bakken en daarna aan sambals toevoegen.

Past goed bij
Sambal Terasi • Sambal Badjak • boemboes

Keukentip: Fermentatie geeft terasi zijn diepe umamismaak.

Foto’s: Wikimedia Commons. Bron- en licentiegegevens staan op de bijbehorende Commons-bestandspagina’s.

← Terug naar Inspiratie